ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
74
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
وى به خود بيش از ديگران عنايت دارد ، به فرزندش هشدار داده است . [ چنان كه شاعرى گفته است : ] اگر سينهء انسان از نگهدارى راز خود به تنگ آمده ، پس سينهء كسى كه راز شرا به أو مىسپارد ، تنگتر خواهد بود . ( 62188 - 62184 ) سيزدهم : همچنين أو را از راه تمثيل وتشبيه متوجّه دورى از شتابزدگى وتأمل در جستن مصالح كرده است با اين بيان ، كه بسا كسى در انجام كارى شتاب مىكند كه به زيان اوست . پس أصل ، شخص شتاب كننده وفرع ، همان مخاطب است ، وعلّت ضرر وزيان ، همان شتابزدگى بوده ، وحكم عبارت از زيان بردن است . ( 62191 - 62189 ) چهاردهم : أو را متوجّه ترك پرگويى كرده است با تشبيه ديگرى كه أصل همان شخص پرگو ، وفرع آن طرف مخاطب ، علّت آن پرگويى وحكم آن ياوه گويى است . وهدف آن است كه خود را در ارتباط با پرگوها كه عمل آنها با ياوهگويى همراه است ، مورد توجّه قرار دهد ، ودر نتيجة پرگويى را - به دليل همراه داشتن بيهودهگويى وبه دنبال آن ، نكوهش - بايد ترك كند . ( 62195 - 62192 ) پانزدهم : أو را به ارزش انديشيدن در كارها متوجّه كرده با اين عبارت : « هر كه بينديشد بينا وهوشيار گردد » ، يعنى با چشم بصيرت خود ، حقايق وسرانجام كارها را ببيند . ( 62200 - 62196 ) شانزدهم : به أو دستور داده است تا با نيكان همدم شود ، به وسيلهء قياس مضمرى كه صغراى آن ، عبارت : « تكن منهم » - تا از آنها باشى - بر مىآيد ، كه در حقيقت چنين است : زيرا همدم بودن با ايشان موجب آن است كه از آنها گردى . وكبراى مقدّر نيز چنين است : وهر چه را كه باعث شود تا از زمرهء آنها گردى ، بايد انجام دهى . ( 62206 - 62201 ) هفدهم : وهمچنين أو را مأمور كرده تا از أهل شرّ ، كناره گيرد ودورى